18. decembar 2015.
TRIBINE I PREDAVANJA

Nevena Jevtić: Um i kritika u Hegelovoj Fenomenologiji duha

Filozofski fakultet, Univerzitet u Novom Sadu

Kant je u Kritici čistog uma artikulisao kritiku kao dominantnu filozofsku snagu. Sve biva podvrgnuto ispitivanju – i svetost religije i veličanstvenost zakona – svi obrazovni sadržaji uma moraju pretrpeti njegovo slobodno i javno ispitivanje. Vrhunac kritičkog zahvata predstavlja sprovođenje kritike uma njim samim. Kritika jeste prethodno, pripremno, refleksivno istraživanje, a na ovu se njenu „stranu“ Hegel s podsmehom osvrće veoma poznatom anegdotom o sholastičaru-plivaču. Međutim, Hegelovo tretiranje problema kritike ne može se svesti samo na aporije početka u filozofiji ili problem prikaza.

Mora se imati na umu da je Hegelov filozofski razvoj, odnosno njegova filozofija u jenskom periodu za čiji se vrhunac može smatrati Fenomenologija duha, nošen pozitivnom razradom ideje filozofske kritike. Ova ideja predstavlja veoma osoben kontinuitet u Hegelovoj filozofiji i nastaje kao svojevrsan odgovor na kantovski „imperativ kritike“. Stoga se uobičajenim ograničenjem problema kritike na epistemološku ravan (što je problematično već i kod Kanta) prikriva podsticaj za pozitivno razmatranje načina na koji je kritika inkorporirana unutar Hegelove filozofije.

Međutim, do tog afirmativnog momenta mora se doći prolazeći kroz još jednu negativnu ravan. Poglavlje o umu u Fenomenologiji duha je potrebno ne samo razumeti kao obračun sa kritičkim idealizmom uopšte, već konkretno kritiku posmatrati u ključu kasnijeg poglavlja o moralnom nazoru na svet. Tek na osnovu ovog produbljivanja ispitivanja Hegelove „kritike kritike“ moguće je videti kako ona, kao svojevrsni Zeitkritik, dobija svoj filozofski smisao i značaj u Hegelovoj filozofiji.

O Neveni Jevtić
Nevena Jevtić (1982) student je doktorskih studija na Odseku za filozofiju u Novom Sadu i trenutno radi na tezi pod naslovom „Problem kritike u Hegelovoj filozofiji“. Diplomirala je (2006) i stekla MA diplomu (2008) takođe na Odseku za filozofiju u Novom Sadu. Od 2009. godine radi kao saradnik u nastavi i asistent na istom odseku. Od 2011. godine jedna je od urednika Arhea, časopisa za filozofiju. Objavljuje radove iz oblasti filozofije nemačkog idealizma, praktičke filozofije i marksizma.


Nevena Jevtić: Um i kritika u Hegelovoj Fenomenologiji duha
18. decembar 2015.
Posted in Некатегоризовано