Istorija Jugoslavije i Srbije u drugoj polovini 20. veka neraskidivo je povezana sa istorijom Instituta za filozofiju i društvenu teoriju. Društveni uticaj grupe profesora Beogradskog filozofskog fakulteta, šezdesetig godina okupljenih oko međunarodno značajnih Korčulanske letnje škole i časopisa Praksis, dostigao je vrhunac sa velikim studentskim demonstracijama juna 1968, kao prvim i najvećim javnim manifestovanjem neslaganja sa političkim monopolom SKJ.

Osmoro nastavnika Filozofskog fakulteta koji su optuženi za inspirisanje i organizovanje studentske pobune i označeni kao politički neprijatelji, 1975. su uklonjeni iz nastave: Mihailo Marković, Zagorka Golubović, Dragoljub Mićunović, Miladin Životić, Ljubomir Tadić, Svetozar Stojanović, Nebojša Popov i Trivo Inđić. Tek nakon šest godina, 1981, i formalno su dobili otkaze. Međutim, zbog pritiska kritičke javnosti u zemlji i van nje, kao i zbog velikog broja pravnih presedana koji su u ovom slučaju učinjeni, odlučeno je da se nepodobni profesori (M. Marković, Z. Golubović, D. Mićunović, M. Životić, Lj. Tadić, S. Stojanović, N. Popov) stave pod okrilje Centra za filozofiju i društvenu teoriju koji je 1981. osnovan pri Institutu društvenih nauka.

Naredne decenije, sve do 12. februara 1992, kada je Centar prerastao u samostalni Institut za filozofiju i društvenu teoriju, u Centru su zaposleni uticajni i, takođe, politički stigmatizovani društveni teoretičari: Božidar Jakšić, Vojislav Koštunica, Zoran Đinđić, Vesna Pešić, Laslo Sekelj itd. Prelomni politički događaji urušavanja evropskog socijalizma i sovjetske dominacije istočnom Evropom u Jugoslaviji su iznova u središte zbivanja stavili nekadašnje disidente. Većina novostvorenih partijskih struktura je krejem osamdesetih i početkom devedesetih u svom vrhu imala njihove predstavnike, sada okupljene oko Centra i Instituta za filozofiju i društvenu teoriju. Mihailo Marković postao je potpredsednik vladajuće SPS i njen glavni ideolog; Dragoljub Mićunović izabran je za predsednika Demokratske stranke, jedne od prvih opozicionih stranaka u Srbiji; Nebojša Popov je bio jedan od lidera poslednjeg pokušaja stvaranja jugoslovenske alternative, UJDI-ja; Miladin Životić stao je na čelo Beogradskog kruga, stožerne antiratne organizacije u Srbiji; Svetozar Stojanović je postao specijalni savetnik prvog predsednika SR Jugoslavije, Dobrice Ćosića..

Ne prestajući da u okviru svog naučnog programa organizuje zapažene i dobro posećene međunarodne naučne konferencije sa najprestižnijim kritičkim intelektualcima iz čitavog sveta, društveni i politički uticaj IFDT-a rezultirao je izborom prvog demokratski izabranog predsednika SR Jugoslavije (V. Koštunica) i prvog demokratskog predsednika Vlade Srbije (Z. Đinđić) upravo iz njegovih redova. Angažovani intelektualci i društveni naučnici koji doprinose kritičkoj misli, ali i praktično unapređuju zajednicu, uvereni smo da i dalje u Institutu nalaze svoje prirodno stanište.

Saznajte više o istorijatu Instituta za filozofiju i društvenu teoriju


OSNIVAČI

Zagorka Golubović

Mihailo Marković

Dragoljub Mićunović

Nebojša Popov

Svetozar Stojanović

Ljubomir Tadić

Miladin Životić