Koordinatorka grupe
Dr Adriana Zaharijević, naučni saradnik

Promišljanje angažovanosti zahteva uključivanje širokog opsega tema i pristupa. Uzimajući u obzir pojmovno i istorijsko nasleđe ideje angažmana, Grupa za studije angažovanosti nastoji da pokrene raznovrsna pitanja, polazeći od osnovnih pitanja: kako nešto postaje angažman; kakvi su uslovi mogućnosti za razvoj delovanja koje se smatra angažovanim; kako se angažovanost artikuliše i kako se procenjuje, u skladu s kojim društvenim očekivanjima; kakvi su konteksti u kojima se angažovanost ispoljava i čime se oni uslovljeni; da li je angažovanost stanje ili proces; da li je intencionalna, varijabilna ili kontingentna; u kojoj meri zahteva društvenost i u kojoj meri prihvata ili osporava njene norme?

U duhu multidisciplinarnosti i dijaloga, Grupa razvija kritički potencijal tema za koje istraživačice i istraživači okupljeni u njoj smatraju da su od presudnog značaja za mišljenje idelovanje u savremenom svetu. Te teme se prevashodno odnose na društvena, građanska i politička kretanja u prostoru javnosti koja teže aktivnoj promeni zatečenog stanja, kao i na moć delovanja pojedinaca i širih zajednica. U tom kontekstu, ključna su pitanja delotvornosti angažmana, (samo)emancipacije, (granica) solidarnosti i otpora u cilju društvenih promena.

Zbog toga je razmatranje društvenih pokreta, kao prostora emancipacije, otpora i solidarnosti, važno za razumevanje angažovanosti. No, pored uslova mogućnosti angažovane promene, Grupa se, takođe, usredsređuje na istorijske i savremene okolnosti koje se isprečuju na putu promena, s uverenjem da njihovo razumevanje može da doprinese alternativnim oblicima delovanja i mišljenja.

Imajući na umu važnost društvenog konteksta, Grupa će se u svom radu posvetiti temeljnom izučavanju uticaja objektivnih društvenih činilaca – strukture distribucije važnih resursa, materijalnih uslova života, klasne, etničke i verske pripadnosti, starosti, itd. – na delatni potencijal pojedinaca i grupa. U ovakvoj vrsti problematizacije pitanja angažovanosti, jednako će biti analizirane istorijske i strukturne specifičnosti pojedinih društava i globalna kretanja pod kojima se pomenute determinante preoblikuju.

Grupa za studije angažovanosti razmatra i pitanja roda, imajući u vidu njegova ukrštanja sa srodnim fenomenima klase, boje kože, seksualne orijentacije, sposobnosti itd. Rod, telesnost i seksualnost razumeju se kao široko postavljeni društveno-politički fenomeni, koji se mogu genealoški tumačiti u sprezi s tim kako se formira(la) javnost (i privatnost), kako se razvijaju znanja o telu, kako se u političkom smislu definiše građanstvo itd.

Da bi se odredilo šta angažovanost jeste i u kojim se kontekstima pojavljuje, prilazi joj se kako odozgo tako i odozdo, iz perspektive svakodnevnog iskustva. Moć delovanja društvenih aktera/akterki neodvojiva je od strukture svakodnevnog iskustva koje je uslovljeno državnim, pravnim, institucionalnim aranžmanima, ali i kontingentnom činjenicom otelovljenosti u određenom polu, određenoj boji kože itd.

Zbog toga je za razumevanje moći delovanja od presudne važnosti ispitivanje odnosa između privatneijavne sfere. Promišljanje privatnog i javnog, kao i pokušaj razgradnje te podele, u neposrednoj je vezi s razumevanjem moći delovanja građana/građanki, te uslova mogućnosti građanstva. Za studije angažovanosti ključno je pitanje širine i otvorenosti političke zajednice, kao i građanske komunalnosti.

Grupa za studije angažovanosti posebnu pažnju posvećuje javnoj ulozi teorije i angažovanog prenosa znanja. Da li i na koji način društvena teorija generiše društvenu promenu, te kako se teorijsko znanje mobiliše za proizvodnju javnih politika?

Kakva je veza između angažovanog teorijskog i javnog intelektualnog rada? Da li se uspostavljanjem te veze narušava autonomija naučnika/naučnica, da li se dovode u pitanje fundamentalni principi naučnog rada? Da li je kritičko znanje ikada objektivno ili je uvek neophodno misliti o znanjima kao situiranim? Može li se povući paralela između ranijih određenja angažovanih teoretičara i ovih savremenih, imajući u vidu promene u strukturi aktivizma, civilnog društva, ali i samog sistema proizvodnje, diseminacije i vrednovanja znanja?